Przejdź do treści

Chrapanie i bezdech senny

Chrapanie a bezdech senny — to nie to samo

Chrapanie powstaje, gdy powietrze przepływa przez zwężone drogi oddechowe i wprawia w drgania tkanki miękkie gardła — podniebienie miękkie, języczek, migdałki. Samo chrapanie bywa jedynie uciążliwe dla otoczenia.

Obturacyjny bezdech senny (OBS) to sytuacja poważniejsza: drogi oddechowe zamykają się na tyle, że oddech na kilkanaście sekund lub dłużej ustaje. Organizm reaguje krótkim wybudzeniem, którego zwykle się nie pamięta. Gdy powtarza się to kilkadziesiąt razy na godzinę, sen przestaje spełniać swoją funkcję regeneracyjną.

Nieleczony bezdech senny jest niezależnym czynnikiem ryzyka nadciśnienia tętniczego, zaburzeń rytmu serca, udaru mózgu i cukrzycy typu 2, a senność dzienna zwiększa ryzyko wypadków komunikacyjnych. Dlatego chrapanie z przerwami w oddychaniu zawsze warto zdiagnozować, a nie tylko wyciszać.

Sygnały, które powinny skłonić do wizyty

  • bliscy zauważają przerwy w oddychaniu podczas Twojego snu,
  • chrapanie jest głośne i nieregularne, przerywane ciszą i gwałtownym łapaniem powietrza,
  • budzisz się zmęczony mimo siedmiu–ośmiu godzin snu,
  • zasypiasz w ciągu dnia — przed telewizorem, w poczekalni, a w skrajnych przypadkach za kierownicą,
  • masz poranne bóle głowy, suchość w ustach, nadciśnienie trudne do wyrównania,
  • oddychasz przez usta także w ciągu dnia, masz stale zatkany nos.

U dzieci obraz wygląda inaczej: zamiast senności częściej pojawia się nadruchliwość, problemy z koncentracją, oddychanie przez usta i moczenie nocne. Przyczyną bywa przerost migdałka gardłowego lub migdałków podniebiennych.

Skąd się bierze zwężenie dróg oddechowych

W nosie

  • skrzywienie przegrody nosa,
  • przerost małżowin nosowych, przewlekły nieżyt nosa, alergia,
  • polipy nosa, przewlekłe zapalenie zatok.

W gardle

  • przerost migdałków podniebiennych i migdałka gardłowego,
  • wydłużone podniebienie miękkie i języczek,
  • wiotkość tkanek nasilająca się z wiekiem,
  • duży obwód szyi i nadmierna masa ciała.

Inne czynniki

  • cofnięta lub mała żuchwa,
  • alkohol i leki nasenne wieczorem — zwiotczają mięśnie gardła,
  • palenie papierosów — obrzęk błony śluzowej,
  • spanie na plecach.

Jak wygląda diagnostyka

Na wizycie ocena zaczyna się od badania całych górnych dróg oddechowych, bo zwężenie często występuje na kilku poziomach jednocześnie:

  1. Wywiad i skale przesiewowe — m.in. skala senności Epworth, kwestionariusz STOP-BANG. Pozwalają oszacować prawdopodobieństwo bezdechu przed badaniem snu.
  2. Badanie nosa i endoskopia — ocena przegrody, małżowin, migdałka gardłowego, drożności na każdym poziomie.
  3. Ocena gardła i krtani — wielkość migdałków, ustawienie podniebienia miękkiego, klasyfikacja Mallampatiego.
  4. Pomiary — masa ciała, BMI, obwód szyi. Mają realne znaczenie rokownicze.
  5. Skierowanie na badanie snu — poligrafia lub polisomnografia. To jedyne badanie, które rozpoznaje bezdech senny i określa jego nasilenie. Bez niego ocena pozostaje wstępna.

Możliwości postępowania

Dobór metody zależy od tego, gdzie leży przeszkoda i jak nasilony jest bezdech.

  • Zmiana stylu życia — redukcja masy ciała, rezygnacja z alkoholu wieczorem, unikanie spania na plecach. W łagodnych postaciach bywa wystarczająca i zawsze wspiera pozostałe metody.
  • Leczenie drożności nosa — leczenie zachowawcze alergii i nieżytu, a w razie potrzeby korekta przegrody lub plastyka małżowin.
  • Zabiegi w obrębie gardła — u wybranych pacjentów usunięcie migdałków albo plastyka podniebienia miękkiego.
  • Aparat CPAP — dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych. Metoda z najlepiej udokumentowaną skutecznością w umiarkowanym i ciężkim bezdechu.
  • Aparaty wysuwające żuchwę — alternatywa w łagodniejszych postaciach, wykonywane wspólnie ze stomatologiem.
  • Leczenie dzieci — najczęściej usunięcie przerośniętego migdałka gardłowego i migdałków podniebiennych.

Żadna z tych metod nie jest właściwa dla wszystkich. Wybór zawsze poprzedza badanie snu i ocena anatomii górnych dróg oddechowych.

Jak prowadzę takich pacjentów

Bezdech senny bywa traktowany jak uciążliwość dla osoby śpiącej obok. Tymczasem jest to zaburzenie, które latami obciąża serce i naczynia, a jego rozpoznanie jest proste — wymaga tylko, żeby ktoś skierował na właściwe badanie.

Prowadzę całą ścieżkę: ocenę anatomii i skale przesiewowe na wizycie, skierowanie na badanie snu, omówienie wyniku, dobór postępowania i kontrolę, czy ono faktycznie działa. Przy leczeniu aparatem CPAP albo aparatem wysuwającym żuchwę ta kontrola jest najważniejsza — sprzęt dobrany raz i pozostawiony bez sprawdzenia bywa odkładany do szafy po kilku tygodniach.

Ukończyłam szkolenia z diagnostyki i leczenia obturacyjnych bezdechów sennych oraz z badania polisomnograficznego; należę do Polskiego Towarzystwa Badań nad Snem.

Co przygotować przed wizytą

  • Opis snu od osoby, która sypia obok — to często najcenniejsza informacja. Przerwy w oddychaniu zauważa ktoś inny, nie my sami.
  • Nagranie dźwięku z kilku minut snu, jeśli masz taką możliwość.
  • Aktualne pomiary — masa ciała, ciśnienie tętnicze z ostatnich dni.
  • Lista leków, zwłaszcza nasennych, przeciwlękowych i przeciwalergicznych.
  • Wyniki wcześniejszych badań snu, jeśli kiedykolwiek je wykonywałeś.

Powyższy tekst ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani indywidualnej diagnozy. Objawy opisane na tej stronie mogą mieć różne przyczyny — o postępowaniu w konkretnym przypadku decyduje lekarz po badaniu.

Umów się na wizytę

Najszybciej umówisz termin telefonicznie. Oddzwaniamy na nieodebrane połączenia.

Zapraszam do gabinetu we wtorki, po wcześniejszej rejestracji telefonicznej.